Liên hệ zalo
Phần mềm bán hàng toàn cầu
Bán tài liệu, giáo án tất cả các môn toán, lý,hoá,sinh,văn,sử,địa,tiếng anh, công dân,

VĂN HỌC VIỆT NAM SAU 1975

Thứ ba - 20/09/2022 01:25
VĂN HỌC VIỆT NAM SAU 1975, Những nét đổi mới của văn học Việt Nam sau 1975, Chuyên đề văn học Việt Nam sau 1975, Khái quát văn học Việt Nam sau 1975, Những tác phẩm văn học sau năm 1975 lớp 9, So sánh văn học Việt Nam trước và sau 1975, Văn hóa Việt Nam từ năm 1975 đến nay, Tinh thần nhân bản trong văn học sau 1975, Văn học Việt Nam trước 1975
VĂN HỌC VIỆT NAM SAU 1975
VĂN HỌC VIỆT NAM SAU 1975
VĂN HỌC VIỆT NAM SAU 1975, Những nét đổi mới của văn học Việt Nam sau 1975, Chuyên đề văn học Việt Nam sau 1975, Khái quát văn học Việt Nam sau 1975, Những tác phẩm văn học sau năm 1975 lớp 9, So sánh văn học Việt Nam trước và sau 1975, Văn hóa Việt Nam từ năm 1975 đến nay, Tinh thần nhân bản trong văn học sau 1975, Văn học Việt Nam trước 1975 

CHUYÊN ĐỀ 5: VĂN HỌC VIỆT NAM SAU 1975

 

CHIẾC THUYỀN NGOÀI XA

Nguyễn Minh Châu
A. Giới thiệu
I. Tác giả
- Xuất thân: gia đình nông dân ở Quỳnh Lưu, Nghệ An, trong một làng chài nghèo.
- Nhà văn Quân đội.
- Luôn trăn trở về số phận nhân dân và trách nhiệm của nhà văn.
- Cây bút tiên phong của văn học VN thời kì đổi mới.
- Giải thưởng HCM về VHNT.
I. Tác phẩm Chiếc thuyền ngoài xa
- Mang đậm phong cách tự sự-triết lí.
- Tác phẩm tiêu biểu của thời kì đổi mới.
B. Đọc - hiểu
- Trần thuật chủ yếu từ Phùng, một nghệ sĩ nhiếp ảnh kể lại chuyến đi thực tế của mình.
- Tác dụng: lối kể tự nhiên, chân thực, nhân vật dễ dàng bộc lộ những phát ngộ của mình.
1. Sự phát hiện của Phùng, người nghệ sĩ nhiếp ảnh
a. Phát hiện thứ nhất
- Bức tranh biển sáng mờ sương, pha hồng và hình ảnh chiếc thuyền lưới vó xa xa →vẻ đẹp toàn thiện, toàn bích.
- Chụp liên tiếp: dùng nghệ thuật để phản ánh, để ghi lại vẻ đẹp của thiên nhiên, cuộc sống.
- Người nghệ sĩ: Cảm thấy hạnh phúc, tâm hồn như được gột rửa→Tác động tích cực của cái đẹp đến con người: cái đẹp gắn liền với các thiện.
b. Phát hiện thứ hai
- Đến gần: đằng sau bức tranh toàn bích là sự thực cuộc đời: phũ phàng, trớ trêu.
+ người đàn bà xấu xí, mệt mỏi và cam chịu.
+ người đàn ông vũ phu, thô bạo.
+ người con để bảo vệ mẹ phải làm điều trái đạo lí.
→kinh ngạc, đau đớn, giận dữ, can thiệp.
*Phát ngộ
+ Hãy cảnh giác, đừng để cái đẹp bên ngoài che mắt ta.
+ Bức tranh tuyệt bích về chiếc thuyền chỉ là tấm ảnh phản ánh bề mặt. Nghệ thuật không phải lúc nào cũng phản ánh được chân thực chiều sâu cuộc sống.
*Nghệ thuật: tạo tình huống nghịch lí, bất ngờ để nhân vật phát hiện sự thực cuộc đời, sự thực về con người. Đó chính là tình huống nhận thức.
2. Câu chuyện của người đàn bà làng chài
- Được gọi lên hầu tòa, được khuyên bỏ chồng→từ chối, kể chuyện cuộc đời mình để lí giải lí do.
- Xuất thân: gia đình khá giả, xấu, không ai muốn lấy.
- Có mang với người con trai làng chài nghèo, hiền lành.
- Bị đánh đập thô bạo: nghèo, đẻ nhiều, điều kiện sống chật chội, tối tăm→bi kịch.
- Thái độ: chấp nhận, nín nhịn, xin được đem lên bờ đánh→nạn nhân của nạn bạo lực gia đình. Nhưng qua đó ta cũng thấy được bản chất nhẫn nhịn, đức hi sinh của người đàn bà hàng chài.
- Van xin: phạt tù cũng được, đừng bắt bỏ chồng:
+ Cần một người đàn ông để cùng nuôi đàn con: Lấy hạnh phúc của con làm hạnh phúc của mình.
+ Cũng có lúc vợ chồng con cái sống hoà thuận vui vẻ: chắt chiu, trân trọng hạnh phúc
+ Hiểu chồng, thông cảm và vị tha với chồng.
→người đàn bà ít học nhưng thấu tình đạt lí, giàu đức vị tha và sự hi sinh, luôn chắt chiu, nâng niu từng giọt hạnh phúc.
*Phùng, Đẩu: những người lính căm ghét bất công.
- Cảm thông, căm giận, quyết tâm giải quyết.
- Khuyên li hôn vì cho rằng đó là giải pháp tốt nhất: nặng lí, giải quyết theo pháp luật.
- Nghe câu chuyện của người đan bà hành chài:
Phát ngộ
+ Hiện thực không chỉ là cái bên ngoài, hiện thực còn là cái nằm sâu bên trong tâm hồn.
+ Cuộc sống, con người rất phức tạp, không thể giải quyết đơn giản theo lí lẽ, cần phải có một cái nhìn đa chiều để có thể thấu hiểu và giải quyết thấu đáo mọi chuyện.
* Vấn đề bạo lực gia đình trong tác phẩm
- Người chồng:
+ Từ một cậu trai hiền lành thành người đàn ông thô bạo, tàn ác.
+ Thay đổi do hoàn cảnh sống quá khắc nghiệt: nặng nhọc, kiếm sống khó khăn, con đông, điều kiện sống chật chội.
+ Vừa là thủ phạm vừa là nạn nhân của cuộc sống khó khăn, nghèo túng…
- Phác:
+ Bênh mẹ bằng cách đánh lại cha→bi kịch
+ Nhiễm thói bạo lực từ nhỏ→gia đình sẽ có ảnh hưởng quyết định đến việc hình thành nhân cách của trẻ.→Vừa cảm thông, thương xót nhưng cũng không hoàn toàn đồng tình: cái nhìn đa diện.
3. Tấm ảnh được chọn trong bộ lịch năm ấy
- Mỗi lần nhìn: + màu hồng của sương mai: cái đẹp của cuộc đời, của nghệ thuật
                         + người đàn bà bước ra khỏi tấm ảnh: sự chân thật của cuộc đời
→Cần phải rút ngắn khoảng cách giữa nghệ thuật và cuộc đời.Nghệ thuật không thể tách rời, thoát li cuộc sống.
C. Tổng kết: Từ bức tranh nghệ thuật và sự thực cuộc đời, tác giả đưa ra bài học:
+ Cần phải có một cái nhìn đa diện, đa chiều, phát hiện bản chất thật sau vẻ bên ngoài của hiện tượng, để có thể có một cái nhìn thấu hiểu, để có thể có cách giải quyết thấu đáo mọi chuyện.
+ Nghệ thuật phải phản ánh chân thực cuộc đời
- Nghệ thuật xây dựng nhân vật, tình huống bất ngờ, giàu hàm ý, ngôn ngữ chân thực khách quan, sinh động.
 

                                     HỒN TRƯƠNG BA, DA HÀNG THỊT (TỰ HỌC CÓ HƯỚNG DẪN)

Lưu Quang Vũ
A. Giới thiệu
I. Tác giả
- Một tài năng đa dạng: làm thơ, sáng tác văn xuôi, vẽ tranh và soạn kịch.
- Kịch LQV là hiện tượng đặc biệt của sân khấu, kịch trường những năm 80 của thế kỷ XX.Ông là nhà viết kịch tài năng nhất của văn học VN hiện đại.
I. Tác phẩm Hồn TB da hàng thịt.
- Tác phẩm đặc sắc được xây dựng trên cơ sở cốt truyện dân gian, đề ra nhiều vấn đề mới mẻ có ý nghĩa tư tưởng và triết lí sâu sắc →kịch hiện đại
- Kịch VII cảnh.Đoạn trích thuộc cảnh cuối.
B. Đọc - hiểu
I. Cuộc đối thoại giữa hồn TB và xác hàng thịt.
a. Độc thoại của hồn
- Trước khi đối thoại với xác:
+ Không muốn sống như thế này, chán lắm rồi…
+ Bắt đầu sợ xác, muốn rời xa ngay tức khắc
→Chán chường, sợ hãi, khao khát được thoát ra mà không được: đau đớn, bế tắc. Đây chính là những lời độc thoại nội tâm nv: câu cảm thán ngắn, nhịp điệu dồn dập: thể hiện trạng thái căng thẳng, bế tắc.
b. Cuộc đối thoại giữa hồn và xác
- Mâu thuẫn:    hồn TB   ><    xác
                           ↓                        ↓
cao khiết, thanh sạch     dung tục, đui mù
yếu ớt, dựa nhờ              đầy sức mạnh
→Bi kịch sống dựa nhờ, không được là mình, bên trong một đàng, bên ngoài nột nẻo.Hồn dần bị xác chi phối, dần trở nên tha hóa.
* Cuộc đấu tranh chống lại sự chi phối của xác
- Hồn:
+ Mày không có tiếng nói, chỉ là xác thịt âm u, đui mù: phủ định sự tồn tại của xác.
+ Ra sức khẳng định hồn có một cuộc sống riêng: nguyên vẹn, trong sạch, thẳng thắn.
- Xác ra sức khẳng định:
+Xác thịt có tiếng nói, hồn luôn bị sai khiến, có khi lấn át cả hồn:
. hồn cũng cảm thấy thèm muốn vợ anh hàng thịt.
. thèm ăn ngon
. đánh con tóe máu mồm→dẫn chứng không thể chối cãi
+ Xác khẳng định hồn và xác tuy hai mà một. Nhờ xác hồn có thể nhìn ngắm đất trời, làm lụng, quốc xới.
- Hồn: lí lẽ yếu ớt, kém thuyết phục
- Xác:giọng mỉa mai với những sự thật trần trụi và hiển nhiên khó bề chối cãi.
- Xác dỗ dành: cứ đổ tội cho xác, miễn là thỏa mãn những thèm khát của xác.
- Hồn không muốn những cũng chẳng có cách nào khác.
Như vậy trong cuộc đấu tranh này, phần thắng đã nghiêng về xác.
↔ Qua cuộc đối thoại ta thấy được ý đồ nghệ thuật của LQV:
+ Khắc đậm bi kịch của hồn TB: bi kịch sống dựa nhờ, không được là mình, bên trong một đàng, bên ngoài nột nẻo và bi kịch bị tha hóa.
+ Hồn được coi trọng, được đề cao. Cuộc đấu tranh chống lại sự sai khiến của xác là rất đáng trân trọng.
+ Thể xác cũng có tiếng nói riêng. Không thể quá xem thường thể xác và quá đề cao tâm hồn→quan điểm mới mẻ và hiện đại≠ quan niệm: phủ nhận thể xác đề cao tinh thần của dân gian.
*Bài học
- Con người phải được sống là chính mình, chân thật, hòa hợp giữa thể xác và tâm hồn ≠ sống giả.
- Khi con người sống trong dung tục thì trước sau con người sẽ bị cái dung tục lấn át, tàn phá→đấu tranh để loại bỏ cái dung tục, cái xấu xa…
- Cần phải chú trọng chăm sóc cả phần xác lẫn phần hồn để con người có thể phát triển toàn diện.
II. Cuộc đối thoại giữa hồn TB và những người thân
1. Với vợ
- Bị kết án:
+ vô tình với bà con láng giềng.
+ phản bội lại tình nghĩa vợ chồng.
+ làm hư con cái.
→đau đớn, xấu hổ, cảm thấy có lỗi.
2. Với cháu
- Bị kết tội:
+ làm hỏng cây, làm hỏng diều→xấu, ác.
- Bị cấm: không được động vào cây, không được nhận là ông nội, cút đi.
→bị chối từ, bị phủ nhận, bị xua đuổi: đau đớn tột cùng.
3. Với con dâu
- Không bị kết tội, được cảm thông.
- Chỉ ra thực tại:
+ Nhà ta sắp tan hoang ra cả.
+ Thầy đang mất mát, lệch lạc…
* Bi kịch của TB: Ngày càng không phải là mình, làm khổ người thân, bị vợ, con, cháu kết tội; dần bị xa lánh ngay trong nhà mình. TB cảm thấy chán ghét ngay chính mình.
- Suy nghĩ, đấu tranh, quyết định: không cần…
III. Cuộc đối thoại của hồn TB với Đế Thích.
- Yêu cầu: được thoát khỏi xác hàng thịt →được chết.
- Lí do:
+Tôi muốn được là tôi toàn vẹn → được là chính mình, sống đúng là mình.
+ Không phải sống mà là sống như thế nào?: sống đúng đắn, sống tốt đẹp, sống hòa hợp giữa thể xác và tâm hồn, không vì được sống mà đánh đổi tất cả.
→Quyết định đau đớn thể hiện quan niệm sống đúng đắn, nhân văn, sâu sắc ≠ quan niệm của Đế Thích.
- Từ chối nhập vào xác cu Tị (lần hai):
+ Không muốn lặp lại cái sai trước.
+ Có những lỗi lầm đã sai là không sửa được, càng sửa càng sai. Nên sửa bằng cách làm một việc đúng.
+ Tình yêu, sự hi sinh→nhân cách bừng sáng
→Quyết tâm không lay chuyển, vẻ đẹp tâm hồn của con người trong cuộc đấu tranh chống lại thói dung tục, tầm thường, bảo vệ quyền được sống toàn vẹn, hợp lẽ tự nhiên, hoàn thiện nhân cách.
- Trả lại xác, hồn TB nhập vào cây cối, bên người thân mãi mãi→tồn tại bất tử trong cõi nhớ của người thân.
C. Tổng kết
- Khát vọng sống đúng là mình, sống trọn vẹn những giá trị mình vốn có.
- Cuộc sống chỉ thực sự có ý nghĩa khi con người sống tự nhiên, hài hòa giữa thể xác và tâm hồn.
- Con người phải biết đấu tranh chống lại những dung tục, tầm thường để hoàn thiện nhân cách.

Tổng số điểm của bài viết là: 5 trong 1 đánh giá

Xếp hạng: 5 - 1 phiếu bầu
Click để đánh giá bài viết

  Ý kiến bạn đọc

DANH MỤC TÀI LIỆU
Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây